NCERT Solutions for Class 12 Maths Chapter 7 - Integrals - Exercise 7.10

Access Exercises of Class 12 Maths Chapter 7 Integrals

Exercise 7.1 Solutions 22 Questions

Exercise 7.2 Solutions 39 Questions

Exercise 7.3 Solutions 24 Questions

Exercise 7.4 Solutions 25 Questions

Exercise 7.5 Solutions 23 Questions

Exercise 7.6 Solutions 24 Questions

Exercise 7.7 Solutions 11 Questions

Exercise 7.8 Solutions 6 Questions

Exercise 7.9 Solutions 22 Questions

Exercise 7.10 Solutions 10 Questions

Exercise 7.11 Solutions 21 Questions

Miscellaneous Exercise on Chapter 7 Solutions 44 Questions

Exercise 7.10

Direction (Q. 1 to 8) : Evaluate the integrals using substitution.

$$\textbf{1.\space}\int^{\textbf{1}}_{\textbf{0}}\frac{\textbf{x}}{\textbf{x}^\textbf{2}\textbf{+1}}\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\text{Let}\space\text{I}=\int^{1}_{0}\frac{x}{x^2+1}dx\\\text{Put}\space x^2+1=t\\\Rarr 2x=\frac{dt}{dx}\\\Rarr\space dx=\frac{dt}{2x}$$

For limit, when x = 0 

$$\Rarr\space t=1\space\text{and}\\\text{when}\space x=1\Rarr\space t=2\space \\(\because t=x^2+1)\\\therefore\space\text{I}=\int^{2}_{1}\frac{x}{t}\frac{dt}{2x}\\=\frac{1}{2}\int^{2}_{1}\frac{1}{t}dt\\=\frac{1}{2}[\text{log}|t|]^{2}_{1}\\=\frac{1}{2}[\text{log}|2|-\text{log}|1|]\\=\frac{1}{2}\text{log 2}$$

(∵ log 1 = 0)

$$\textbf{2.\space}\int^{\frac{\pi}{\textbf{2}}}_{\textbf{0}}\sqrt{\textbf{sin}\space\phi\space\textbf{cos}^{\textbf{5}}\phi}d\phi\\\textbf{Sol.\space}\int^{\frac{\pi}{2}}_{0}\sqrt{\text{sin}\space\phi}\space\text{cos}^{5}\phi d\phi\\=\int^{\frac{\pi}{2}}_{0}\sqrt{\text{sin}\phi}(1-\text{sin}^{2}\phi)^{2}\text{cos}\phi d\phi\\(\because\space \text{cos}^{2}\theta+\text{sin}^{2}\theta=1)\\\text{Put\space}\text{sin}\phi=t\Rarr\space\text{cos}\phi=\frac{dt}{d\phi}\\\Rarr\space d\phi=\frac{dt}{\text{cos}\phi}\\\text{For limit when}\phi=0\\\Rarr\space t=1\space\text{and when}\phi=\frac{\pi}{12}$$

$$\Rarr\space t=1\\\therefore\space\text{I}=\int^{1}_{0}\sqrt{t}(1-t^2)dt=\\\int^{1}_{0}\sqrt{t}(t^{4}+1-2t^2)dt\\=\int^{1}_{0}(t^{9/2}+t^{1/2}-2t^{5/2})dt\\=\bigg[\frac{t^{\frac{9}{2}+1}}{\bigg(\frac{9}{2}+1\bigg)}+\frac{t^{\frac{1}{2}+1}}{\frac{1}{2}+1}-2\bigg(\frac{t^{\frac{5}{2}+1}}{\frac{5}{2}+1}\bigg)\bigg]^{1}_{0}\\=\bigg[\frac{2}{11}+\frac{2}{3}-\frac{4}{7}\bigg]-0\\=\frac{42+154-132}{11×3×7}=\frac{64}{231}$$

$$\textbf{3.\space}\int^{1}_{0}\textbf{sin}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{\textbf{2x}}{\textbf{1+x}^\textbf{2}}\bigg)\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\text{Let I}=\int^{1}_{0}\text{sin}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{2x}{1+x^2}\bigg)dx$$

$$\text{Put \space}\text{tan}\space\theta=x\\\Rarr\space\text{sec}^{2}\theta d\theta= dx or \theta=\text{tan}{\normalsize-1}x\\\text{For limit when x = 0}\\\Rarr\space \theta=0\space\text{and when x=1}\\\Rarr\space\theta=\frac{\pi}{4}(\because\space\theta=\text{tan}^{\normalsize-1}x)\\\therefore\space\text{I}=\int^{\frac{\pi}{4}}_{0}\text{sin}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{2 tan\theta}{1+\text{tan}^2\theta}\bigg)\text{sec}^{2}\theta.d\theta\\=\int^{\frac{\pi}{4}}_{0}\text{sin}^{\normalsize-1}(\text{sin}\space2\theta)\text{sec}^{2}\theta d\theta\\\bigg(\because\space\text{sin} \space2\theta=\frac{\text{2 tan}\theta}{1+\text{tan}^2\theta}\bigg)\\=2\underset{\text{I}}{ \int^{\frac{\pi}{4}}_{0}}\underset{\text{II}}{\theta\text{sec}^{2}\theta d\theta}$$

Now, applying rule of integration by parts taking θ as the first function and sec2 θ as second function, we get

$$\text{I}=2\begin{bmatrix}\theta\int\text{sec}^{2}d\theta-\\\int\begin{Bmatrix}\bigg(\frac{d}{d\theta}\bigg)\end{Bmatrix}\int\text{sec}^{2}\theta d\theta\end{bmatrix}^{\frac{\pi}{4}}_{0}$$

$$= 2\bigg[\theta\space\text{tan}\space\theta-\int 1\text{tan}\space\theta\space d\theta\bigg]^{\frac{\pi}{4}}_{0}\\(\because\space\int\text{sec}^{2}\theta d\theta=\text{tan}\space\theta)\\=2\lbrack\theta\space\text{tan}\space\theta+\text{log}|\text{cos}\space\theta|\rbrack^{\frac{\pi}{4}}_{0}\\(\because\space\int\text{tan}\theta d\theta=-\text{log cos}\space\theta)\\=2\begin{Bmatrix}\bigg(\frac{\pi}{4}\text{tan}\frac{\pi}{4}+\text{log}\begin{vmatrix}\text{cos}\frac{\pi}{4}\end{vmatrix}\bigg)-\\(10 + \text{log}|\text{cos 0}|)\end{Bmatrix}\\=\frac{\pi}{2}+2\text{log}\frac{1}{\sqrt{2}}-0\space(\because\space\text{log 1=0})\\=\frac{\pi}{2}+2\text{log}2^{\frac{-1}{2}}$$

$$\frac{\pi}{2}-2×\frac{1}{2}\text{log 2}\\(\because\space \text{log m}^n= n\space log\space m)\\=\frac{\pi}{2}-\text{log 2}$$

$$\textbf{4.\space}\int^{\textbf{2}}_{\textbf{0}}\textbf{x}\sqrt{\textbf{x+2}}\space\textbf{dx}\qquad[\text{Put x+2=t}^2]\\\textbf{Sol.\space}\int^{2}_{0}x\sqrt{x+2}dx=\\\int^{2}_{0}\lbrace(x+2)-2\rbrace\sqrt{x+2}\space\text{dx}$$

(add and subtract 2)

$$=\int^{2}_{0}\lbrace(x+2)^{3/2}-2(x+2)^{\frac{1}{2}}\rbrace dx\\=\bigg[\frac{(x+2)^{(\frac{3}{2})+1}}{(\frac{3}{2}+1)}-\frac{2(x+2)^{(\frac{1}{2})+1}}{(\frac{1}{2}+1)}\bigg]^{2}_{0}\\=\frac{2}{5}[(x+2)^{5/2}]^{2}_{0}-\frac{4}{3}[(x+2)^{\frac{3}{2}}]^{2}_{0}\\=\frac{2}{5}[4^{\frac{5}{2}}-2^{\frac{5}{2}}]-\frac{4}{3}[4^{\frac{3}{2}}-2^{\frac{3}{2}}]\\=\frac{2}{5}[2^5-2^{\frac{5}{2}}]-\frac{4}{3}[2^3-2^{\frac{3}{2}}]\\=\frac{2}{5}[32-4\sqrt{2}]-\frac{4}{3}[8-2\sqrt{2}]\\=\frac{8}{5}[8-\sqrt{2}]-\frac{8}{3}[4-\sqrt{2}]$$

$$=\bigg(\frac{64}{5}-\frac{32}{3}\bigg)+\bigg(\frac{8\sqrt{2}}{3}-\frac{8\sqrt{2}}{5}\bigg)\\=\frac{32}{15}+\frac{16\sqrt{2}}{15}$$

$$\textbf{5.\space}\int^{\frac{\pi}{\textbf{2}}}_{0}\frac{\textbf{sin x}}{\textbf{1 + cos}^\textbf{2}\textbf{x}}\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\text{let}\space\text{I}=\int^{\frac{\pi}{2}}_{0}\frac{\text{sin x}}{\text{1 + cos}^2x}dx\\\text{Put \space}\text{cos x}=t\\\Rarr\space -\text{sin x}\space dx=dt\\\Rarr\space dx=\frac{dt}{-\text{sin x}}\\\text{For limit when x=0}\\\Rarr\space -\text{sin x dx = dt}\Rarr\space dx=\frac{dt}{\text{- sin x}}\\\text{For limit when x = 0}\\\Rarr\space t=\text{cos 0 = 1}(\because\space t = cos x)\\\text{and when}\space x=\frac{\pi}{2}$$

$$\Rarr\space t=\text{cos}\frac{\pi}{2}=0\\\therefore\space\text{I}=\int^{0}_{1}\frac{\text{sin x}}{1+t^2}\frac{dt}{(-\text{sinx})}dx\\=-\int^{0}_{1}\frac{1}{1+t^2}dx\\\bigg(\because\space\int\frac{1}{a^2+x^2}dx=\frac{1}{a}\text{tan}^{\normalsize-1}\frac{x}{a}\bigg)\\=\bigg[\frac{1}{1}\text{tan}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{t}{1}\bigg)\bigg]^{0}_{1}\\=[\text{tan}^{\normalsize-1}]^{0}_{1}\\=[\text{tan}^{\normalsize-1}(0)-\text{tan}^{\normalsize-1}(1)]\\=-\bigg(0-\frac{\pi}{4}\bigg)=\frac{\pi}{4}.$$

$$\textbf{6.\space}\int^{\textbf{2}}_{\textbf{0}}\frac{\textbf{1}}{\textbf{x+4-x}^\textbf{2}}\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\int^{2}_{0}\frac{1}{x+4-x^2}dx\\=\int^{2}_{0}\frac{1}{x+4-x^2-\bigg(\frac{1}{2}\bigg)^2+\bigg(\frac{1}{2}\bigg)^2}dx\\=\int^{2}_{0}\frac{1}{4+\frac{1}{4}-\bigg[\bigg(x^2-x+\frac{1}{4}\bigg)\bigg]}dx\\=\int^{2}_{0}\frac{1}{4+\frac{1}{4}-\bigg(x-\frac{1}{2}\bigg)^2}dx$$

$$=\int^{2}_{0}\frac{1}{\bigg(\frac{\sqrt{17}}{2}\bigg)^2-\bigg(x-\frac{1}{2}\bigg)^2}dx\\=\frac{1}{2.\frac{\sqrt{17}}{2}}\bigg[\text{log}\begin{vmatrix}\frac{\frac{\sqrt{17}}{2}+x-\frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{17}}{2}-x+\frac{1}{2}}\end{vmatrix}\bigg]^{2}_{0}\\\bigg(\because\space\int\frac{dx}{a^2-x^2}=\frac{1}{2a}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{a+x}{a-x}\end{vmatrix}\bigg)\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\bigg[\text{log}\begin{vmatrix}\frac{\sqrt{17}+2x-1}{\sqrt{17}-2x+1}\end{vmatrix}\bigg]^{2}_{0}\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\bigg[\text{log}\begin{vmatrix}\frac{\sqrt{17}+3}{\sqrt{17-3}}\end{vmatrix}-\text{log}\begin{vmatrix}\frac{\sqrt{17}-1}{\sqrt{17}+1}\end{vmatrix}\bigg]\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{\sqrt{17}+3}{\sqrt{17}-3}÷\frac{\sqrt{17}-1}{\sqrt{17}-1}\end{vmatrix}$$

$$\bigg(\because\space \text{log m - log n}=\text{log}\frac{m}{n}\bigg)\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{(\sqrt{17}+3)(\sqrt{17}+1)}{(\sqrt{17}-3)(\sqrt{17}-1)}\end{vmatrix}\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\space\text{log}\begin{vmatrix}\frac{20+4\sqrt{17}}{20-4\sqrt{17}}\end{vmatrix}\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{5+\sqrt{17}}{5-\sqrt{17}}×\frac{5+\sqrt{17}}{5+\sqrt{17}}\end{vmatrix}$$

To remove square root term from denominator, we multiply by its conjugate i.e.,$$5+\sqrt{17}\space\text{in both numerator and denominator.}$$

$$=\frac{1}{\sqrt{17}}\space\text{log}\begin{vmatrix}\frac{(5+\sqrt{17})^2}{(5)^2-)(\sqrt{17})^2}\end{vmatrix}\\\lbrack\because (a-b)(a+b)=a^2-b^2\rbrack\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{25+17+10\sqrt{17}}{25-17}\end{vmatrix}\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{42+10\sqrt{17}}{8}\end{vmatrix}\\=\frac{1}{\sqrt{17}}\text{log}\begin{vmatrix}\frac{21+5\sqrt{17}}{4}\end{vmatrix}$$

$$\textbf{7.\space}\int^{\textbf{1}}_{\textbf{\normalsize-1}}\frac{\textbf{1}}{\textbf{x}^\textbf{2}\textbf{+2x+5}}\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\int^{1}_{-1}\frac{1}{x^2+2x+5}dx=\\\int^{1}_{-1}\frac{1}{(x^2+2x+1)+4}dx\\=\int^{1}_{\normalsize-1}\frac{1}{(x+1)^2+2^2}dx\\=\frac{1}{2}\bigg[\text{tan}^{\normalsize-1}\frac{x+1}{2}\bigg]^{1}_{\normalsize-1}\\\bigg[\because\int\frac{dx}{a^2+x^2}=\frac{1}{a}\text{tan}^{\normalsize-1}\frac{x}{a}\bigg]$$

$$=\frac{1}{2}\bigg[\text{tan}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{2}{2}\bigg)-\text{tan}^{\normalsize-1}\bigg(\frac{0}{2}\bigg)\bigg]\\=\frac{1}{2}[\text{tan}^{\normalsize-1}]=\frac{1}{2}×\frac{\pi}{4}=\frac{\pi}{8}.$$

$$\textbf{8.\space}\int^{\textbf{2}}_{\textbf{1}}\bigg(\frac{\textbf{1}}{\textbf{x}}-\frac{\textbf{1}}{\textbf{2x}^\textbf{2}}\bigg)\textbf{e}^{\textbf{2x}}\textbf{dx}\\\textbf{Sol.\space}\text{Let}\space\text{I}=\int^{2}_{1}\bigg(\frac{1}{x}-\frac{1}{2x^2}\bigg)e^{2x}dx\\=\int^{2}_{1}\frac{1}{x}e^{2x}dx-\int^{2}_{1}\frac{1}{2x^2}e^{2x}dx$$

Evaluate the first integral by rule of integration by parts taking

$$\frac{1}{x}\space\text{as the first function, we get}$$

$$\text{I = }\bigg[\frac{1}{x}.\frac{e^{2x}}{2}\bigg]^{2}_{1}+\int^{2}_{1}\frac{1}{x^2}.\frac{e^{2x}}{2}dx-\\\int^{2}_{1}\frac{1}{2x^2}e^{2x}dx\\=\bigg[\frac{1}{x}.\frac{e^{2x}}{2}\bigg]^{2}_{1}=\frac{e^{4}}{4}-\frac{e^{2}}{2}\\=\frac{e^{2}}{2}\bigg(\frac{e^{2}}{2}-1\bigg)$$

Choose the correct answer.

9. The value of the integral

$$\int^{\textbf{1}}_{\textbf{1/3}}\frac{\textbf{(x-x}^\textbf{3}\textbf{)}^{\textbf{1/3}}}{\textbf{x}^\textbf{4}}\textbf{dx}\space\textbf{is}:$$

(a) 6

(b) 0

(c) 3

(d) 4

Sol. (a) 6

$$\text{Let\space I}=\int^{1}_{\frac{1}{3}}\frac{(x-x^3)^{\frac{1}{3}}}{x^4}dx\\=\int^{1}_{\frac{1}{3}}\frac{(x^3)^{\frac{1}{3}}\bigg(\frac{x}{x^3}-\frac{x^3}{x^3}\bigg)^{\frac{1}{3}}}{x^4}dx$$

[Multiply and divide the numerator by (x3)1/3]

$$=\int^{1}_{\frac{1}{3}}\frac{\bigg(\frac{1}{x^2}-1\bigg)^{1/3}}{x^3}dx\\\text{Put}\space\frac{1}{x^2}=t\Rarr\space\frac{-2}{x^3}dx=dt\\\Rarr\space\frac{dx}{x^3}=\frac{dt}{(\normalsize-2)}$$

For limit when x = 1

$$\Rarr\space t=1\space\text{and when x =}\frac{1}{3}\\\Rarr\space t-3^2=9\space\bigg(\because t = \frac{1}{x^2}\bigg)\\\therefore\space\text{I}=\int^{1}_{9}(t-1)^{1/3}\frac{dt}{(\normalsize-2)}\\=-\frac{1}{2}\begin{bmatrix}\frac{(t-1)^{\frac{1}{3}+1}}{\frac{1}{3}+1}\end{bmatrix}^{1}_{9}\\=-\frac{1}{2}×\frac{3}{4}\bigg[(t-1)^{4/3}\bigg]^{1}_{9}\\=-\frac{3}{8}\bigg[(1-1)^{\frac{4}{3}}-(9-1)^{\frac{4}{3}}\bigg]\\=-\frac{3}{8}\bigg[0-(2^3)^{\frac{4}{3}}\bigg]=\\-\frac{3}{8}×(-16)=6$$

$$\textbf{10.\space}\textbf{If f(x)}=\int^{\textbf{x}}_{\textbf{0}}\textbf{t sintdt},\\\textbf{then f'(x) is}$$

(a) cos x + x sin x

(b) x sin x

(c) x cos x

(d) sin x + x cos x

Sol. (b) x sin x

$$\text{Given,\space}f(x)=\int^{x}_{0}\text{t sint dt}$$

On integrating by parts, we get

$$\text{f(x) = t}\int^{x}_{0}\text{sin t dt}-\\\int^{x}_{0}\bigg[\bigg(\frac{d}{dt}t\bigg)\int\text{sin t dt}\bigg]dt\\=[t(\text{- cos t})]^{x}_{0}-\int^{x}_{0}(-\text{cos t})dt\\\lbrack-\text{t\space cos t + sin t}\rbrack^{x}_{0}\\\Rarr\space\text{f(x)= -x\space cos x + sin x}$$

Now, differentiate w.r.t. x, we get

f'(x) = – [{x(– sin x)} + cos x] + cos x

= x sin x – cos x + cos x = x sin x

$$\text{Using the product rule}\space\\\frac{d}{dx}(u.v)=u\frac{d}{dx}+v\frac{du}{dx}$$

Share page on